|
INLEIDING
 |
Zaterdagavond
29 juni jl. organiseerde OBER weer een boeiende proefavond met deze keer
de specialiteit van Henegouwen op de proeftafel. Jef Van den Steen kwam
deze avond zonder zijn oortje en zonder Carl
Huybrechts maar mét zijn zeer recente publicatie van een 'Saison-special' in Bierpassie. Een
perfecte timing dus ! "Bierpassie volgt ons op de voet
! " Negen saisons werden geïntroduceerd en aan een kritische degustatie onderworpen door de 15 aanwezigen.
Tijdens de inleiding iets over de criteria en de historie: Saisonbrouwers weten
zelf niet precies waaraan het bier moet voldoen om saison genoemd te
(mogen) worden. De criteria zijn algemeen en niet allemaal verplicht, er
mag op twee punten worden afgeweken. De verschillen die er zijn worden
verklaard door het feit dat een saison nooit nationaal verspreid is
(geweest) en een echt dorpsbier was, dat meestal ook de naam van het
dorp droeg.
|
Het wordt al zo'n 150 jaar gebrouwen in de provincie
Henegouwen en was bedoeld als zomerbier, gebrouwen van maart tot
juni.
In het begin kon men niet in de zomer brouwen en koelen, het bier was
zuur en geïnfecteerd. Het probleem werd opgelost door het bier te
versnijden, enorm te kruiden, te verzoeten met caramel of met behulp van
een ossepoot het bier beter te klaren om zo de
zure smaak te verdrijven.
Een van de huidige
saisonbrouwers Jean-Louis Dits van Brasserie à Vapeur is ook nog leraar
geschiedenis en heeft een boekwerkje geschreven over zijn stoombrouwerij
als archeologisch erfgoed. Bij naspeurwerk vond hij het oudste recept
van Saison de Pipaix uit de 18e eeuw, gebrouwen met veel
kruiden.
In de 20e
eeuw verloor de saison aan betekenis, vele dorpsbrouwerijen moesten
sluiten, het publiek ging andere dranken drinken en kan men nu eigenlijk
best spreken van een bedreigde biersoort, en daarom helaas moeilijk
verkrijgbaar. Echte
liefhebbers/kenners mogen daarom gerust volgende keer in grotere getalen
opkomen; OBER had nu (bijna) alle saisons op één plaats bij elkaar!
DE BIEREN
De degustatie vond
zoals gewoonlijk plaats in een rustige, rookvrije ruimte. Er werd
geproefd uit het OBER proefglas (model klein cognac) en er stond vers,
meergranen brood op tafel. De proeverij leverde volgende notities op:
 |
Bier
1: Saison Voisin: 5 vol.% alc. Goudblond,
lichtamber van kleur; Co² iets boven normaal met een gelijkmatige
schuimkraag. Gebrouwen met putwater en mede daardoor een hoog
ijzergehalte.
Gebrouwen sinds 1876
in de voormalige hoeve-brouwerij Voisin in Flobecq (Vloesberg) aan de
taalgrens, waar vanaf 1984 niet meer wordt gebrouwen.
De laatste brouwer Léon
Voisin leeft nog steeds en was betrokken bij het eerste nieuwe brouwsel,
volgens zijn receptuur, in 2001, in de nieuwe 'kasteel'brouwerij van
Pierre Delcoigne in Ath:
La Brasserie des Géants. (www.brasseriedesgeants.com)
De tegenwoordige
Saison Voisin is verrassend doordrinkbaar, is ongefilterd met nagisting
op 33 cl. fles. De geur is bitterig, metalig en lichtjes fruitig. Weinig
zoet en/of kruiden in dit bier te herkennen. Een droog bier dat zeer ver
is uitgegist. Korte nasmaak.
|
|
Bier 2: Saison
1900:
Gebrouwen door brouwerij Léfèbvre in Quenast. Geografisch gezien geen
echte saison, want afkomstig uit Waals-Brabant en oorspronkelijk bedoeld
om de dorstige kelen van de porfierarbeiders te laven. Quenast is het
gebied waar de kasseien uitgehouwen werden. Alc. 5,2 vol.% in 25! cl
fles met nagisting.
Donkerblonde kleur,
CO² gehalte iets meer dan normaal, gelijkmatig schuim.
Typisch aroma van
fruitig, kruidig (steranijs,zoethout)en specifieke gistgeur'metanine'
|
 |
Hoogste
restsuikergehalte van alle geproefde bieren, minder bitter/droog, minder
doordrinkbier. Volmondige "malse" smaak met korte afdronk.
Door de zg. 'plakgist' die onderin het flesje zit blijft het bier helder
en lijkt het of het bier niet nagist. Kleur 14 EBC 6,0 vol% alc ,
bitterheid 20 EBU
lll
|
 |
Bier
3: Saison de Pipaix: Gebrouwen in de Brasserie à Vapeur te
Pipaix-Leuze.
De brouwerij van
Pipaix bestaat al meer dan 200 jaar en de tijd lijkt er de laatste 40
jaar wel te hebben stilgestaan. De boerderij / houtzagerij / brouwerij werd
in 1984 door Gaston Biset overgedaan aan het jonge lerarenpaar
Jean-Louis Dits en Anne-Marie Lemaire die hun droom wilden realiseren:
Experimenteel brouwen met behoud van het industriële erfgoed oa. de
authentieke stoommachine. Gedurfde bieren met originele aroma's en
smaken werden in de loop der tijd op de markt gebracht, echter helaas
niet altijd even constant van kwaliteit.
In augustus 1990 is Anne-Marie
Lemaire tragisch om het leven gekomen door een ontploffing in de
brouwerij. Jean-Louis heeft de kracht hervonden om door te gaan en zelfs
zijn dochter zal straks met een brouwersdiploma op zak, het bedrijf
voortzetten.
|
|
Alc.6 vol% in 33 cl.
fles met nagisting (ook op 75 cl. met kurk) Lichtkopere, oranje kleur.
Dit was duidelijk het bier met de meest opmerkelijke geur- en
smaaknuances.CO2 gehalte in orde.
Verzameling aroma's die uiteenlopen van peper, kaneel, zoethout, gember
en lichtzurig, geoxideerd. "benauwend".
De smaak is lichtjes
zuur maar vooral droog, overheersend kruidig. Het geproefde bier was
zeker niet vers,maar werd wel beschouwd als dorstlesser.l(www.vapeur.com)
ll
|
 |
Bier 4: Saison
2000:
Brasserie Ellezelloise, gelegen aan de taalgrens (Elzele) bestaat nog
geen tien jaar en heeft nu al haar sporen verdiend: Overwegend bittere
bieren maken en afvullen in de (dure) 33 cl. beugelflesjes: Quintine en
Hercule hebben er sinds een aantal jaren een zusje bij : de saison 2000.
Oranje van kleur; 6,5 vol.% alc. in 33
cl. beugelfles met nagisting; Geur van etherische oliën, kruidenboeket
van gember, paradijszaad, cardemon, jeneverbes, ook iets citrusachtigs
maar vooral 'muf' ,geoxideerd. Het bier was al twee jaar oud en de
smaakbalans was totaal verdwenen. Jammer van deze momentopname, bij een
brouwerijbezoek kunt u vast en zeker een verse, bittere saison proeven,
het loont de moeite! 27 EBC 6,9 vol% alc en 27 EBU
(http://www.agris.be/fr/Produits_du_terroir_Wallon/biere/biere.htm)
iii
|
| Bier 5: Saison
Regal:
gebrouwen in de provincie Namen bij du Bocq
in Purnode waar men sinds begin van de jaren 80 het recept heeft
overgenomen van de brouwerij Centrale in Marbaix-la-Tour in Henegouwen.
Het is de best verkrijgbare en heeft de meest gangbare smaak van alle
geproefde saisons. Op het etiket is de Waalse haan afgebeeld.
Saison Regal wordt afgevuld in 25 cl. (kroonkurk)en 75 cl. fles
(kurk) met nagisting. Alc. 5,4 vol.% donkerambere kleur, CO² gehalte
normaal en schuim is gelijkmatig. Het aroma is complex en 'weeig'
volgens onze voorzitter shampoo-achtig hetgeen Louis de uitspraak
ontlokte" maar bij de volgende shampoo-proeverij zal ik er toch
niet bij zijn!"
|
 |
Volgens Jef aroma's van pompelmoes
en perzik maar minder dan bij Karmeliet. De rest van de proevers
noteerden: toetsen van caramel en behoorlijk kruiden: steranijs en
koriander. De smaak is ietwat droog, niet echt zoet en een goed
doordrinkbier. Is ver uitgegist en heeft een korte nasmaak.
(www.bocq.be)
lll
|

|
Bij
de bieren 6 en 7 was er een interessante vergelijking mogelijk. Beide
saisons van Dupont. No.6 was 'de Biologique' van
5,5 alc. vol.% (tht 07/2006)en de no.7 was de 'Vieille
Provision', van 6,5 alc. vol.%, (tht 04/2007) beiden uit de 33 cl. fles
met nagisting. (Ook in 75 cl. fles met kurk en kroonkurk verkrijgbaar en
sinds kort zelfs ook op vat!)
Het
zijn twee totaal verschillende bieren. De Biologique is iets zuriger,
fruitiger in het aroma (pompelmoes) en in de smaak iets abstringenter
(samentrekkend) Deze is eerder (hop)bitter, maar zeker evenwichtig in de
'gewone' saison.
Beide bieren zijn ongefilterd en hebben een goudblonde
kleur met een lichte sluier, ze zijn nooit perfect helder. In geen van
de bieren zijn kruiden verwerkt. Is voor 95% vergist. Bestaat er ook nog
in zwaardere versie: Moinette en Moinette Biologique.
Algemeen
bekend is dat brouwerij Dupont aan enkele andere saisonbrouwers de gist
levert.
Open deurdag bij alle bedrijven van Tourpes waaronder natuurlijk
Dupont, iedere 3e zondag van september: alle bieren te
proeven, brocante, kermis.
6,73 vol% alc en 32
EBU voor de "Vieille provision" en de Biologique 12 EBC
6,3 vol.% alc en 25 EBU (voor 99% vergist!)
(www.brasserie-dupont.com)
|
|
iii
Bier
8: Een zeer opvallend bier en door de meeste gezien als de verrassing
van de avond: Saison d' Epeautre van Brasserie de Blaugies, gelegen aan
de Franse grens bij Dour. Deze saison (tht 09/03) heeft 6 vol.% alc. en
is afgevuld in 75 cl. champagnefles met nagisting. Donkerblond van kleur
met tweeschijn, ongefilterd.
Dit bier is gebrouwen uit 70% pilsmout en
30% spelt, een zaad waar vroeger vaker mee werd gebrouwen en nu hier en
daar weer mee wordt geexperimenteerd (oa. ook door Silenrieux)
De
neus is sterk bitter, spoortje zurig en licht zwavelig. De hoofdsmaak is
vol, evenwichtig maar nogal bitter en droog. "Een
Dupont-kloon"
De
brouwerij is zeer compact, er wordt ook een vijgenbier gebrouwen en
onlangs heeft men er een proeflokaal ingericht.
lll
|
 |
 |
Bier
9: Jammer om te moeten constateren, deze had niet gehoeven volgens de
meesten. Saison de Silly , 5 vol% alc. in 25 cl. fles zonder
nagisting,viel volledig uit de toon bij alle tot nu toe geproefde bieren
Qua
kleur is dit bier te donker, met moeite valt het in de categorie
amberkleurig; Qua geur werd genoteerd: caramellig, zoetig,
botergeur(diacetyl) weinig (hop)bitterheid
In
de smaak ook weer caramel, plakkerigzoet. Het bier is gefilterd en er
werd verondersteld dat het een versnijbier zou kunnen zijn van een blond
bier met een scotch. Bier was niet in evenwicht: het zoete overheerst.
5,21 vol% alc 47 EBC en 15 EBU (www.silly-beer.com)
|
Tenslotte
de criteria die de saisonbrouwers onlangs hebben opgesteld, maar waarvan
men op twee punten mag afwijken. (Belgisch compromis?)
-
Hoge gisting met nagisting
-
gebrouwen in Henegouwen
-
alc. vol.% tussen 5 en 6,5
-
donkerblond tot ambere kleur
-
dorstlessend van karakter
-
goed gehopt en/of gekruid
-
hoge vergistingsgraad, droog bier
-
afgevuld in 75. cl (champagne)fles
-
vooral regionaal verkrijgbaar
-
hoofdzakelijk gerstemout, andere granen mogelijk
Bij deze lijst met de
vastgestelde ctriteria zou ik kritisch de opmerking willen maken : Om
een duidelijke afbakening te maken zouden de saisonbrouwers de
(schijnbare) VERGISTINGSGRAAD, de pH-waarde alsook de bitterheid in EBU
moeten vaststellen en bekendmaken, anders kan iedere brouwer zijn bier
wel saison noemen of bieren buiten Henegouwen zeker tot de saisons
gerekend mogen worden bv. Orval of Witkap Stimulo. Saison d' Erezee in
een van de vier variaties voldoet volgens Derek Walsh' Biertypengids wel
aan de technische en de organoleptische fiche, alleen niet aan de
geografische eis.
Saison
d' Erezée van Fantôme in Soy, de bieren van Silenrieux en de Saison
Saint Médard uit de Franse grensplaats Gussignies zouden de proeverij
hebben gecompleteerd maar de verkrijgbaarheid was het probleem.
Misschien
voor u een uitdaging deze bieren te zoeken en te gaan proeven, we houden
ons aanbevolen voor uw bevindingen, extra bier meenemen mag natuurlijk
ook!
Tenslotte een analyse
van een niet geproefde saison van Brasserie du Baron uit Gussignies aan
de Frans-Belgische grens: 6,85 vol.% alc 28 EBC en 11 EBU
J.M.
van Bragt
|